Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç (1–3 Yaş) – Ebeveynler İçin Pratik İpuçları
- Zeynep Seda Gençer
- 2 Eki 2025
- 2 dakikada okunur
Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç (1–3 Yaş): Ebeveynler İçin Pratik İpuçları
Çocuğunuz kendi başına yemek yemek, kıyafetlerini seçmek ya da yeni şeyler denemek istiyor ama siz müdahale ettiğinizde öfke krizleri mi yaşıyor? 🤔 Bu durum aslında gelişimsel olarak çok doğal. Erikson’un Psikososyal Gelişim Kuramı’na göre 1–3 yaş arası dönem “Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç” evresidir.
Bu evrede çocuk, bağımsızlık ile güven arasında denge kurmaya çalışır. Eğer ebeveyn bu süreci desteklerse çocuk özgüven geliştirir. Ama aşırı engelleme ya da cezalandırma olursa kuşku ve utanç duygusu öne çıkar.
Bu yazıda hem kuramsal bilgiyi hem de ebeveynler için pratik, günlük ipuçlarını bulacaksınız.
Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç Evresi Nedir?
Yaş Aralığı: 1–3 yaş (ilk çocukluk dönemi)
Gelişimsel Görev: Çocuğun kendi başına karar verme, hareket etme ve çevreyi keşfetme becerisi
Risk: Aşırı baskı veya eleştiri → kuşku, utanç, düşük özgüven
Kazanım: Sağlıklı destek → özerklik, bağımsızlık, kendine güven
Çocuğunuzda Bu Evre Nasıl Görünür?
1. Bağımsızlık İsteği
“Ben yapacağım!” cümlesi sık duyulur. Çocuk kendi yemeğini yemek, ayakkabısını giymek ister.
2. İnatlaşma ve Öfke Krizleri
Ebeveyn müdahale ettiğinde ya da izin vermediğinde öfke nöbetleri görülebilir.
3. Utanç veya Kuşku Davranışları
Sürekli eleştirilen veya cezalandırılan çocuk:
Denemekten vazgeçer.
“Ben yapamam.” algısı geliştirir.
Ebeveynler İçin Pratik İpuçları:
1. Küçük Kararlar Sunun
Çocuğunuza yaşına uygun seçimler verin:
**Kırmızı tişört mü, mavi tişört mü giymek istersin?
2. Denemesine İzin Verin
Her şey mükemmel olmak zorunda değil. Çocuğun dökerek yemek yemesi ya da ayakkabıyı ters giymesi öğrenme sürecinin parçasıdır.
3. Eleştiri Yerine Cesaretlendirin
Yanlış yaptığında “Olmadı, sen hep böyle yapıyorsun” demek yerine: “Denedin, aferin. Birlikte yeniden yapabiliriz.”
4. Güvenli Ortam Hazırlayın
Çocuğun kendi başına keşfetmesi için güvenli alan yaratın. Tehlikeli şeyleri kaldırın, böylece sürekli “Hayır!” demek zorunda kalmazsınız.
5. Küçük Başarıları Kutlayın
Kendi başına yemek yediğinde: “Bunu kendi başına yaptın, harikasın!”
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Soru: Özerklik evresinde çocuğum çok inatçı, bu normal mi?👉 Evet, çünkü bağımsızlık duygusunu geliştirmeye çalışıyor.
Soru: Sürekli “Hayır” demesi sorun mu? Hayır. Bu dönemde “ben kimim, neyi seçebilirim” sınırını test ediyor.
Soru: Bu dönemi desteklemezsem ne olur? Çocuk özgüven yerine kuşku ve utanç geliştirir. İlerleyen yaşlarda “Ben yapamam.” algısı görülebilir.
Sonuç:
1–3 yaş dönemi, çocuğunuzun “Ben yapabilirim!” demeyi öğrenmesi için kritik bir evredir.
Ebeveyn olarak bu dönemde sabırlı olmak, denemelerine izin vermek ve küçük başarılarını kutlamak, gelecekteki özgüveninin temelini atar.
******Çocuğunuzun bu dönemdeki gelişimini desteklemek için ücretsiz digital kitaplarımızı inceleyebilirsiniz.[https://www.nuterapi.com/dosya-paylasimi/cc62a414-5c57-4015-adef-c9f604f40824].
Tüm digital rehberlerimiz 7*24 yanınızda olabilir. İncelemek ce satın almak için tıklayın.
📩 Daha fazla kişisel destek için [Benimle İletişime Geçin].
Yorumlar